Rodzaje raka skóry

Rak podstawnokomórkowy

To najczęstszy nowotwór złośliwy skóry. Rośnie powoli i bardzo rzadko daje przerzuty. Nieleczony może jednak naciekać i niszczyć sąsiednie tkanki. Najczęściej pojawia się na twarzy, uszach, szyi i owłosionej skórze głowy. Zwykle wygląda jak:

  • perłowy, lśniący guzek z widocznymi drobnymi naczynkami;
  • ranka w środku guzka, która krwawi, pokrywa się strupem i nie goi się;
  • płaska, zaczerwieniona, lekko łuszcząca się plama, częściej na tułowiu.

Rak płaskonabłonkowy (kolczystokomórkowy)

Często rozwija się na podłożu rogowacenia słonecznego, czyli szorstkich, łuszczących się plam na skórze narażonej na słońce. Rośnie szybciej niż rak podstawnokomórkowy i może, choć rzadko, dawać przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych. Zwykle wygląda jak:

  • twardy, rogowaciejący guzek, który się powiększa;
  • owrzodzenie, które się nie goi i krwawi;
  • zmiana na dolnej wardze albo w miejscu starej blizny lub przewlekłej rany.

Kto jest bardziej narażony

  • osoby o jasnej karnacji, które łatwo ulegają oparzeniom słonecznym;
  • osoby, które dużo czasu spędzają na słońcu, na przykład pracując na zewnątrz, oraz korzystające z solarium;
  • osoby starsze;
  • chorzy z obniżoną odpornością, zwłaszcza po przeszczepieniu narządu;
  • osoby, które już chorowały na raka skóry.

Kiedy pokazać zmianę lekarzowi

Warto zgłosić się na konsultację, gdy na skórze pojawi się zmiana, która:

  • nie goi się przez kilka tygodni albo goi się i znowu otwiera;
  • powiększa się, twardnieje lub rogowacieje;
  • krwawi przy drobnym urazie, na przykład przy myciu lub goleniu.

Usuwanie zmian łagodnych, takich jak znamiona, włókniaki czy kaszaki, opisuję na stronie Łagodne zmiany skóry i tkanki podskórnej.

Rozpoznanie

Podstawą jest obejrzenie zmiany, najlepiej uzupełnione dermatoskopią. Gdy obraz jest typowy, zmianę można od razu wyciąć z odpowiednim marginesem zdrowej skóry. Gdy budzi wątpliwości, najpierw pobiera się mały wycinek, a sposób leczenia ustala po wyniku badania histopatologicznego.

Przy raku płaskonabłonkowym ocenia się też okoliczne węzły chłonne. Gdy są powiększone, wykonuje się USG i biopsję cienkoigłową.

Leczenie chirurgiczne

Podstawą leczenia obu raków jest doszczętne wycięcie chirurgiczne. Zmianę usuwa się razem z marginesem zdrowej skóry. Polskie wytyczne zalecają margines co najmniej 4 mm przy raku podstawnokomórkowym i 6 mm przy raku płaskonabłonkowym. W rakach o wysokim ryzyku nawrotu margines jest szerszy.

Większość zmian usuwa się ambulatoryjnie, w znieczuleniu miejscowym, a ranę zamyka szwami. Przy większych zmianach sposób zamknięcia rany planuje się indywidualnie.

Wycięta tkanka trafia do badania histopatologicznego. Patolog potwierdza rodzaj nowotworu i ocenia, czy brzegi wycięcia są wolne od komórek nowotworowych. Jeśli nowotwór sięga brzegu, zwykle potrzebne jest docięcie blizny albo inne leczenie uzupełniające.

Inne metody leczenia

Gdy operacja nie jest możliwa albo pacjent się na nią nie zgadza, można zastosować radioterapię. Niektóre powierzchowne raki podstawnokomórkowe o niskim ryzyku nawrotu leczy się miejscowo, na przykład kremami lub terapią fotodynamiczną. Takie leczenie prowadzi dermatolog. Najmniejsze ryzyko nawrotu daje jednak wycięcie chirurgiczne, które pozwala też ocenić pod mikroskopem, czy usunięto cały nowotwór.

Po leczeniu

Szwy usuwa się zwykle po 7–14 dniach, zależnie od okolicy ciała. Po raku skóry rośnie ryzyko kolejnych zmian, także w innych miejscach. Dlatego zaleca się:

  • regularne kontrole dermatologiczne: zwykle co 4–6 miesięcy przez 5 lat, potem co 6–12 miesięcy;
  • samodzielne oglądanie skóry raz w miesiącu;
  • ochronę przed słońcem przez cały rok, w tym kremy z filtrem SPF 30–50+.

Najczęstsze pytania

Czy rak skóry jest groźny?

Rak podstawnokomórkowy i rak płaskonabłonkowy wykryte wcześnie i doszczętnie wycięte są w zdecydowanej większości przypadków wyleczalne. Zaniedbane mogą jednak naciekać głębsze tkanki, a rak płaskonabłonkowy może dawać przerzuty. Dlatego niegojącej się zmiany nie warto obserwować miesiącami.

Czy zmianę można wymrozić albo wypalić?

W guzkowych postaciach raka skóry wymrażania się nie zaleca, a łyżeczkowania i elektrokoagulacji polskie wytyczne nie zalecają wcale. Metody niszczące tkankę nie pozwalają też ocenić pod mikroskopem, czy usunięto cały nowotwór.

Czy trzeba usuwać węzły chłonne?

Zwykle nie. Węzły chłonne usuwa się tylko wtedy, gdy rak płaskonabłonkowy dał w nich potwierdzone przerzuty. Rak podstawnokomórkowy praktycznie nie daje przerzutów.