Czym jest wypadanie odbytnicy

Wypadanie odbytnicy to wysuwanie się odbytnicy na zewnątrz przez odbyt. W pełnym wypadaniu na zewnątrz wysuwa się cała grubość ściany jelita, widoczna jako czerwone uwypuklenie z okrężnymi fałdami. Dolegliwość występuje najczęściej u starszych kobiet, ale zdarza się w każdym wieku. Sprzyjają jej przewlekłe zaparcia i długotrwałe parcie na stolec, osłabienie mięśni dna miednicy, porody oraz przebyte operacje w miednicy.

Wypadanie odbytnicy bywa mylone z hemoroidami. Wypadające guzki krwawnicze tworzą oddzielne, promieniście ułożone fałdy, a wypadająca odbytnica ma fałdy okrężne. Odróżnienie ich jest ważne, bo leczenie jest zupełnie inne.

Objawy

  • uwypuklenie wysuwające się z odbytu przy wypróżnieniu, kaszlu lub wysiłku;
  • na początku cofa się samo, później trzeba je wprowadzić ręką, a z czasem może pozostawać na zewnątrz;
  • śluz i plamienie krwią na bieliźnie;
  • nietrzymanie gazów lub stolca;
  • zaparcia, uczucie niepełnego wypróżnienia lub konieczność długiego parcia.

Kiedy pilnie do lekarza

Jeśli wypadnięta odbytnica nie daje się wprowadzić, staje się obrzęknięta, ciemnosina lub bardzo bolesna, trzeba pilnie zgłosić się na szpitalny oddział ratunkowy. Może to oznaczać uwięźnięcie i niedokrwienie jelita.

Diagnostyka

Rozpoznanie zwykle stawia się w czasie badania proktologicznego. Gdy w gabinecie odbytnica się nie wysuwa, ocenia się ją przy parciu, na przykład w pozycji kucznej. Przed leczeniem wykonuje się kolonoskopię, aby wykluczyć guz lub inne zmiany w jelicie. U części chorych pomocna jest defekografia, czyli badanie obrazowe w czasie wypróżnienia, a przy nietrzymaniu stolca badanie czynności zwieraczy (manometria).

Leczenie

Leczenie zachowawcze nie usuwa pełnego wypadania odbytnicy, ale zmniejsza dolegliwości i jest ważnym uzupełnieniem operacji. Obejmuje regulację wypróżnień dietą bogatą w błonnik i odpowiednią ilością płynów, unikanie długiego parcia oraz ćwiczenia mięśni dna miednicy.

Leczenie operacyjne jest jedynym skutecznym sposobem trwałego usunięcia wypadania. Stosuje się dwa rodzaje operacji:

  • operacje od strony jamy brzusznej, najczęściej laparoskopowe, w których odbytnicę unosi się i mocuje w prawidłowym położeniu, często z użyciem siatki (rektopeksja). Dają mniejsze ryzyko nawrotu i są zwykle wybierane u osób w dobrym stanie ogólnym;
  • operacje od strony krocza, wykonywane przez odbyt, bez otwierania jamy brzusznej. Są mniej obciążające, dlatego stosuje się je głównie u osób starszych i obciążonych innymi chorobami, choć nawroty zdarzają się po nich częściej.

O wyborze metody decydują wiek i stan zdrowia, nasilenie objawów, towarzyszące zaparcia lub nietrzymanie stolca oraz przebyte operacje. Plan leczenia ustalam indywidualnie, razem z pacjentem.

Po operacji

Po operacji laparoskopowej pobyt w szpitalu trwa zwykle kilka dni. Przez pierwsze tygodnie ważne jest regularne, miękkie wypróżnianie się bez parcia i unikanie dźwigania. Nietrzymanie stolca, jeśli występowało przed operacją, u wielu chorych stopniowo zmniejsza się w kolejnych miesiącach. Ponieważ wypadanie może nawrócić, warto trwale dbać o regularne wypróżnienia i zgłaszać się na kontrole.

Najczęstsze pytania

Czy wypadanie odbytnicy minie samo?

Nie. Pełne wypadanie odbytnicy zwykle stopniowo się nasila. Leczenie zachowawcze łagodzi objawy, ale trwałym rozwiązaniem jest operacja.

Czy operacja jest możliwa u osoby starszej?

Tak. U osób starszych lub obciążonych innymi chorobami można wykonać operację od strony krocza, która jest mniej obciążająca niż operacja przez jamę brzuszną.

Czy to to samo co hemoroidy?

Nie. To dwie różne choroby, choć objawy bywają podobne. Różnicę ustala badanie proktologiczne, dlatego każde uwypuklenie wysuwające się z odbytu warto pokazać lekarzowi.